Ciekawostki

    Od Czasu Snu do farb polimerowych... Dzieła sztuki tworzone przez współczesnych Aborygenów niosą świadectwo liczącej tysiące lat tradycji.
    Współczesna, ale oparta na tradycji, tworzona tu i teraz, ale ponad czasowa - dzisiejszej sztuce aborygeńskie trudno przykleic etykietkę, podobnie jak trudno jest tez dociec ukrytych pod jej symbolami znaczeń. twórczosć Aborygenów układa się w kulturową wizje Australii, niezwykle głęboką i trwałą. Międzynarodowe zainteresowanie dziełami sztuki rdzennej ludności australii zaczęło się na początku lat 70. XX wieku. Pierwsze kroki poczyniono na Terytorium Północnym - w różnych grupkach zamieszkujących na ziemiach Arnhema oraz pustynnej społeczności Papunya, na zachód od Alice Springs. Na Ziemi Arnhema misjonarze zachecali krajowców, by wzory wywodzace się z petroglifów i dekoracjach ciała malowali na płatach kory. Jednocześnie w Australii środkowej nauczyciel Geofry Bardon zaprezentował mieszkańcom pustyń farby polimerowe, w wyniku czego narodził się zupełnie nowy rodzaj sztuki - mocno symbolicznystyl malowania kropkami. Dzis dzieła z pustyń i północnych krańców kontynentu można podziwiac w National gallery w Canberze, w galeriach państwowych i kolekcjach prywatnych wszystkich większych miast.

    Przykład idzie dalej
    Ostatnimy czasy wiele grup aborygenów cieszy się opinią pełnych inwencji artystów. cenione szczególnie S.A. rzeźby i charakterystyczne malowidła wyspiarzy z Tiwi, a także dzieła z regionu Kimberley, z Australii Południowej (szczególnie prace Rovena Thomasa i Paddy'ego carltona) i oślepiajace akrylowe malowidła Eubany Nampitjin z Balgo Hills. Dzieła niedawno zmarłej Emily Kngwarreye sprawiły, że dostrzeżono społeczność o nazwie Utopia (z Australii Środkowej). Obecnie dzieło kontynuuje jej siostrzenica Kathleen Petyarre.

Jedna z prac Nampitjin	A to obraz Kngwarreye

Ponad 200 lat tradycji winiarskich

    Australijscy winiarze skupili na sobie uwagę zagranicznych konsumentów stosunkowo niedawno, a przecież wyrabiaja boski napój od ponad 200 lat.
    Australiskie winiarstwo zaczęło się w 1788 roku, kiedy do sydney zawineła Pierwsza Flota , wiozaca brytyjskich skazanców i winogrona z przylądku dobrej nadzieji. Pierwsze winnice powstały w okolicach Sydney, dzis winorośl uprawia się we wszystkich sześciu stanach i dwóch terytoriach. winnice należące do ok. 7 tys. właścicieli zajmuja łącznie 158 549 ha. Rosnie w nich większość odmian winorośli, jakie uprawia się w Europie. spośród białych odmian największa popularnością cieszą się riesling, chardonnay i semillion, z czerwonych - cabernet sauvignon, shiraz i pinot noir. łagodny klimat zapewnia doskonałe zbiory. dzieki tym warunką naturalnym australijskie wina ciesza się bogatym bukietem i stosunkowo wysoką zawartością alkoholu. Aby otrzymac porzadany aromat, klarowność i konsystencje, winiarze posługują się nierdzewna stalą i nieustannie kontrolują temperaturę. Wytrawne wina czerwone i niektóre białe dojrzewaja w beczkach z importowanej dębiny (głównie amerykańskiej i europejskiej). winobranie przypada na okres od stycznia do maja. Australiski eksport wina w 2003 roku osiagnał wartość 2,4 bln USD ( w znacznej mierze z powodu wzrostu zamówień z USA). W Australii działa obecnie 1625 wytwórni wina , przy czym wiekszość to małe przedsiębiorstwa rodzinne. Jednak ok. 80% krajowej produkcji pochodzi od Wielkiej Czwórki: Southcorp Wines, Orlando Wyndham, BLR-Hardy oraz Mildara Blass.

    Gdzie się napić
    Najczęściej poleca się wtedy winnice w Hunter Valley ok. 160 km od Sydney. Miejsce to jest dobrze znane przez turystów, którzy z ochota je odwiedzają.

Winnica w Hunter Valley	Beczki, w których dojrzewa wino

Dzikie, cudowne, endemiczne...

    Australia jest jak wielka, samotna wyspa na południowym Pacyfiku. Ewolucja pozwoliła tu sobie na eksperymenty, których cudowne efekty możemy podziwiać do dziś.
    Są tu ssaki składajace jaja, szczury zjadajace pytony i pająki, które potrafią chwytac ptaki. Niemal wszystko odbywa się tu inaczej niż w Starym Świecie, bo tez Australia była przez długi czas jak zamknięta kapsuła, dzieki czemu ewolucja przebiegała tu odmiennymi torami. Kiedy brytyjskim naukowcom pokazano po raz pierwszy skóre dziobaka, stwierdzili, że to mistyfikacja - futro i ogon bobra, do których doczepiono dziób kaczki, a tylne łapy przyszyto w miejsce przednich. Nikt nie chciał wieżyc w ssaki skaładające jaja, wystarczająco dziwne wydawały się te, których młode siedziały w torbie. Buszem niepodzielnie władały torbacze: od kangurów nadrzewnych, przez skaczące olbrzymy po małego wielkoucha króliczego i mieszkajace w norach wombaty. Młode torbaczy przychodziły na świat w fazie embrionalnej, po czym - nagie i bezradne - pełznie do matczynej torby, przywiera do sutka i dopiero po kilku miesiącach otwiera oczy by wyjrzeć z torby.

    Przybywa człowiek
    Około 50 tys. lat temu dotarli tu uzbrojeni we włucznie ludzie. Polujac na kangury większe od dzisiejszych niedźwiedzi oraz wombaty wielkości nosorożca, prawdopodobnie przyczynili się do wymarcia całej mega fauny. Ludzie przywiedli tęż do Australii psa dingo, który również miał udział w tepieniu miejscowej zwierzyny. Zdziczały doskonale przystosował się do nowych warunków, podobnie jak sprowadzone przez białych koty, króliki, świnie, ropuchy, a nawet wielbłądy, odbierajace pokarm i przestrzeń życiową rodzimym gatunką.

Dziobak	Diabeł tasmański

Cudowny podwodny świat

    Wielka rafa koralowa największ struktura bądąca dziełem żywych stworzeń. W jej obrębie i najbliższym sąsiedctwie rozwinął się skomplikowany i urozmaicony ekosystem.
    Kiedy australijską rafę barierową zgłoszono jako kandydatkę na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO, w uzasadnieniu napisano: "Pod względem biologicznym Wielka Rafa Koralowa tworzy najbardziej zróżnicowany ekosystem znany człowiekowi. Jeju nadzwyczjna różnorodność jest przypuszcalnie odzwierciedleniem dojrzałości ekosystemu, który ewoluował w czasie milionów lat (...)". Twórca owego ekosystemu jest niepozorny polip, maleńkie osiadle zwierzątko, skaładające się właściwie tylko z prostego rurkowatego ciała z otworem gebowym i czułkami chwytajacymi pokarm. Korale madreporowe mają, oczywiście, wapienny szkielet zewnętrzny, w którym mogą się całkiem schować. Twarda podstawa rafy składa się właśnie z wielu warstw szkieletów obumarłych polipów. Do niej są przyczepione kolonie żywych koralowców. Korale żyja w symbiozie z glonami o nazwie Zooxanthellae. Glony, usadowione w tkankach koralowców, korzystaja z produktów przemiany materii w zamian dostarczając gospodarzowi tlenu i składników odżywczych. Aby wyprodukowac te ostatnie w procesie fotosyntezy, potrzebuja światła słonecznego i dlatego koralowce żyja względnie blisko powieszchni wody.

    Lokatorzy
    Rafa to środowisko mnóstwa fascynujacych stworzeń, w tym ponad tysiąca gatunków ryb. S.A. wśród nich rekiny, wielka lecz zupełnie niegroźna roślinożerna manta oraz największy marlin świata, czarny. Do tego dochodzą tysiące różnych skorupiaków (krabów, krewetek i całego mnóstwa innych) oraz mięczaków, rozgwiazdy o ramionach "pierzastych" lub kolczastych, jeżowce morskie i rokabi. Przy rafie żerują diugonie, długopłetwce (humbaki) i wiele gatunków żółwi morskich.

Wielka Rafa Koralowa	Triaenodon obesus - rekin(y)