Paryż
Jest to stolica Francji, leży w środkowej części kraju, w centralnej części Basenu Paryskiego, przy ujściu rzek Oise i Marny do Sekwany. Liczba mieszkańców wynosi 2 147 tys. (1999). Paryż stanowi największą aglomerację w Europie i jedną z największych na świecie. Jest to centrum polityczne i kulturalno-naukowe kraju oraz największy ośrodek przemysłowy.
Galeria zdjęćHistoria
Dzisiejszy Paryż był w starożytności Lutecją, rybacką osadą celtyckiego plemienia Paryzjów, położoną na sekwańskiej wyspie (obecnie Île de la Cité). 52r p.n.e Lutecja została zdobyta przez Rzymian pod wodzą Labienusa. Za czasów rzymskich rozwinęła się w ważny ośrodek handlowy, siedzibę biskupstwa i jedno z głównych miast Galii. W połowie V w. n.e. była oblegana przez Hunów pod wodzą Attyli.
Za panowania kolejnej dynastii frankońskiej - Karolingów - miasto podupadło, stolicę kraju przeniesiono do Akwizgranu. W 987r założyciel dynastii Kapetyngów - Hugo Kapet wybrał Paryż na swą rezydencję królewską.
W XII w. za rządów Filipa II Augusta miasto rozbudowało się, na obu brzegach Sekwany wzniesiono mury obronne obejmujące obszar wielokrotnie większy niż sama wyspa Cité. Filip II August rozpoczął budowę katedry Notre-Dame, zorganizował Hale Targowe, przystąpił do brukowania ulic. W 1215 r powstał uniwersytet paryski, który szybko stał się ważnym ośrodkiem życia intelektualnego Europy.
W 1370 Karol V Mądry wybudował nowe mury obronne, biegnące w znacznej części wzdłuż dzisiejszych Wielkich Bulwarów. W 1420 r podczas wojny stuletniej Paryż został zajęty przez Anglików, a w 1431 r król angielski koronował się w katedrze Notre-Dame na władcę Francji. W 1430 r Francuzi pod wodzą Joanny d'Arc próbowali bezskutecznie odzyskać miasto.
W XVI w. Franciszek I rozpoczął budowę Luwru. Okresem zastoju dla miasta były wojny religijne, które nasiliły się po paryskiej rzezi hugonotów w noc Św. Bartłomieja .W 1648 r wybuchł bunt mieszczan.
Za panowania Ludwika XV Paryż był dużym ośrodkiem rzemiosła i manufaktur skupionych głównie na przedmieściu Św. Antoniego. 14 VII 1789 r mieszkańcy przedmieścia Św. Antoniego zdobyli Bastylię, rozpoczynając Wielką Rewolucję Francuską. 22 IX 1792 r ogłoszono utworzenie republiki, 21 I 1793 r na Placu Zgody (wówczas Placu Rewolucji) zgilotynowano Ludwika XVI.
W okresie rządów Napoleona I (1799-1814) w Paryżu wybudowano kilka nowych mostów (m.in. Austerlitz, Iéna), nowe Hale Targowe, kanał l'Ourcq, port rzeczny la Villette, Łuk Triumfalny przy placu du Carrousel, kolumny Vendôme i Châtelet oraz rozpoczęto budowę Łuku Triumfalnego przy placu de l'Étoile i kościoła Madeleine.
Za czasów drugiego cesarstwa (1851-1870) przebudowano najstarszą część miasta - Cité, okolice Hal Targowych, plac Republiki, rejon dworców St.-Lazarre, Nord i Est, powstały bulwary Saint-Michel, Sébastopol, Strasbourg, Magenta i większość ulic odchodzących od placu de l'Etoile. Od 1870 r do 1871 r Paryż był oblegany przez wojska pruskie (wojna francusko-pruska 1870-1871).
W 1871 r wybuchło powstanie zwane Komuną Paryską, stłumione przez wojska rządowe. W okresie Trzeciej Republiki Paryż nadal się rozbudowywał, na szczycie góry Montmartre wzniesiono bazylikę Sacré-Coeur, założono nowe szerokie arterie komunikacyjne - Avenue de l'Opéra, bulwar Raspail i in. Od 1887 r do 1889 r dla uczczenia Wystawy Światowej wzniesiono wieżę Eiffla.
Podczas I wojny światowej na przedpolach Paryża, nad Marną, rozegrała się zwycięska dla Francuzów bitwa, która powstrzymała ofensywę niemiecką. O jej wyniku zadecydowało przerzucenie w rejon walk 6 tys. żołnierzy francuskich paryskimi taksówkami. W 1918 r miasto znajdowało się pod ostrzałem niemieckich ciężkich dział, było bombardowane przez lotnictwo i sterowce.
Po wojnie w latach 20. zburzono pas fortyfikacji otaczających miasto. Przez cały okres międzywojenny rozbudowywano paryskie metro.
W 1940 r ogłoszono Paryż "miastem otwartym", wkraczające oddziały hitlerowskie nie napotkały żadnego oporu, zajmując go 14 czerwca. W sierpniu 1944 r wybuchło powstanie, po kilkudniowych walkach Francuzi uwolnili miasto od niemieckiego okupanta.
W 1958 r przystąpiono do wielkich prac modernizacyjnych. Wybudowano szereg nowoczesnych dzielnic i osiedli, głównie o charakterze mieszkaniowym (Italie, Front-de-Seine, Défense), przy Porte-Maillot wzniesiono ośrodek kongresowy. Rozpoczęto budowę szybkiej kolei podziemnej (RER), oddano do użytku lotnisko Orły.
Centrum przemysłowe i kulturalne
W Paryżu jest silnie rozwinięty przemysł maszynowy, środków transportu (produkcja samochodów, samolotów i taboru kolejowego), metalowy oraz elektrotechniczny. Nadto przemysł chemiczny, odzieżowy, skórzany, precyzyjny i optyczny, a także poligraficzny, szklarski, ceramiczny, papierniczy i spożywczy. Paryż jest wielkim ośrodkiem handlowym.
Jest również siedzibą licznych przedsiębiorstw oraz instytucji finansowych. Miejscem licznych wystaw i targów międzynarodowych (La Foire de Paris). Jednym z największych w Europie węzłów komunikacyjnych (m.in. międzynarodowe porty lotnicze Orly i Le Bourget). Paryż jest światową stolicą kultury, a także wielkim centrum rozrywki (liczne rewie oraz kabarety) i mody.
