Stworzył polską poezję, wyzwalając ją z naśladownictwa łacińskich wzorów. Sławę zyskał już za życia i nie utracił jej do dzisiaj. Po czterystu latach od napisania jego Treny, poświęcone zmarłej córeczce Urszulce, należą do najlepiej sprzedających się tomików poezji w Stanach Zjednoczonych.

Czarnolas - majątek, w którym Kochanowski spędził ostatnich czternaście najbardziej twórczych ,lat życia - należy o bok Mickiewiczowskiej Litwy do mitycznych krain polskiej poezji. Jest symbolem niezależności materialnej, politycznej i artystycznej, o której marzą pisarze wszystkich czasów.

Zanim czterdziestoletni poeta osiadł w swoim majątku, aby wieść życie pełne umiaru i harmonii, zgodne z renesansowym ideałem, miał za sobą lata młodzieńczych podróży i kariery dworskiej.

Urodził się w średnio zamożnej rodzinie szlacheckiej, miał sześciu braci i pięć sióstr. W wieku czternastu lat zapisał się na wydział sztuk wyzwolonych Akademii Krakowskiej, później wyjechał, jak wielu Polaków, do Włoch na uniwersytet w Padwie. Przebywał tam z przerwami ponad cztery lata, zyskując sławę wybitnego poety łacińskiego. Zwiedził całą Italię, statkiem udał się do Marsylii, przemierzył konno Francję i Niemcy. Jak głosi tradycja, z podróży przysłał pierwszy utwór po polsku, śpiewany do dziś hymn Czego chcesz od nas, Panie. Po jego przeczytaniu, Mikołaj Rej miał powiedzieć "Temu dank przed sobą dawam".

Po powrocie do kraju, w wieku około trzydziestu lat, rozpoczął Kochanowski karierę na dworach, m.in. biskupa Piotra Myszkowskiego, dzięki któremu dostał się do kancelarii królewskiej. Dwór Zygmunta Augusta skupiał wówczas najwybitniejszych renesansowych artystów i myślicieli. Kochanowski nawiązał z nimi żywe przyjaźnie, co znalazło odbicie we Fraszkach - krótkich często żartobliwych wierszach, wzorowanych na starożytnych epigramatach. Pisywał je również w Czarnolesie, dodając do wierszy biesiadnych miłosne wyznania, modlitwy, krótkie refleksje nad własnym życiem i twórczością.

Poetycki talent Kochanowskiego w pełni objawił się w Pieśniach, uwarzanych za początek liryki polskiej. Głosił w nich horacjańską zasadę carpe diem - chwytaj dzień, czyli ciesz się każdą mijającą chwilą i pogodnie stawiaj czoła przeciwnościom losu. W czasie pobytu na dworze królewskim napisał również Odprawę posłów greckich - daramat wzorowany na starożytnej greckiej tragedii.

Ostatecznie, po ślubie z Dorotą Podlodowską, osiadł w Czarnolesie. Sielankę rodzinnego życia przerwała nieoczekiwana śmierć ukochanej córeczki Urszulki. Świat wartości poety został zburzony. Wyrazem wahań, rozterek,a przede wszystkim ogromnego bólu są napisane wówczas Treny.

Najwybitniejszy polski poeta do czasów Mickiewicza zmarł na atak serca w wieku zaledwie pięćdzisięciu czterech lat. W uroczystościach pogrzeboeych wziął udział król Stefan Batory.

KALENDARIUM
1530 - w Sycynie (Radomskie) urodził się Jan Kochanowski; chociaż jego ojciec miał pięć wsi, nie był w stanie opłacić zagranicznych studiów dla licznych synów
1554 - wpis na studia w Akademii Krakowskiej
1547 - śmierć ojca
1551-1555 - pierwszy pobyt w Królewcu, stypendium od księcia Albrechta Hohenzollerna
1552-1556 - drugi pobyt w Królewcu, stypendium od księcia Albrechta na ponowny wyjazd do Włoch
1557 - na wieść o śmierci matki powrót do kraju
1558-1559 - wyjazd na studia do Włoch
1559 - koniec okresu studiów i wędrówek po Europie; otrzymanie w dziale spadkowym połowy Czarnolasu
1561 - pierwszy polski wiersz, którego datę powstania dokładnie znamy (Ośmierci Jana Tarnowskiego)
1562 - wydanie w Krakowie poematu Zuzanna z hymnem Czego chcesz od nas, Panie
1564 - uzyskanie probostwa poznańskiego
1566 - uzyskanie plebanii w Zwoleniu; wydanie w Krakowie dwóch utworów: Zgoda i Satyr, albo Dziki Mąż, poświęconych sprawom publicznym
ok. 1567 - manifest poetycki Muza
1569 - pobyt wraz z całym dworem królewskim w Lublinie w czasie podpisywania przez Zygmunta Augusta unii z Litwą
ok. 1575 - ślub z Dorotą Podlodowską
1578 - wystawienie napisanej wcześniej Odprawy posłów greckich z okazji ślubu Jana Zamoyskiego, przyjaciela i mecenasa poety
1579 - przekład Psalmów
ok. 1579 - śmierć ukochanej córeczki Urszulki (Treny), w dwa lata później - drugiej córki Hanny
22 sierpnia 1584 - nagła śmierć poety w Lublinie