W 1892 roku dwudziestoośmioletni pisarz wyjechał do Szwajcarii, gdzie czekała na niego posada pomocnika biblioteharza w Muzeum Polskim w Raperswilu. To była nagła i szczęśliwa odmiana losu - nie tylko zyskał stałą, choć skromną posadę, ale i troskliwą opiekę świeżo zaślubionej małżonki, Oktawii. Jego organizm, wyniszczony gruźlicą odziedziczoną po matce i latami studenckiej biedy, bardzo potrzebował zmiany klimatu, a bardziej jeszcze - spokojnego trybu życia. Los nie oszczędzał bowiem młodego Żeromskiego. Szczęśliwe dzieciństwo, spędzone wśród pięknego krajobrazu Gór Świętokrzyskich, który powracać będzie w wielu utworach pisarza, skończyło się zbyt szybko. Miał czternaście lat, gdy umarła jego matka. Ojcowska dzierżawa zaczęła podupadać, młodszą siostrę pisarza przygarnęli dalecy krewni, starsza, Olesia, sama opuściła dom - nie potrafiła nawiązać kontaktu z macochą. Żeromski, uczeń kieleckiego gimnazjum, utrzymywał się z korepetycji i pracy guwernera - po śmierci ojca w 1883 roku zdany był tylko na własne siły. Choroba uniemożliwiła mu zdanie matury, nie mógł spełnić swego marzenia o studiach medycznych. Próbował jeszcze kontynuować naukę w warszawskiej Szkole Weterynaryjnej, ale po dwóch latach musiał zrezygnować i z tego. Pracował jako prywatny nauczyciel. Któregoś ranka zawitał do domu państwa Górskich w Nałęczowie - tu poznał środowisko literatóa, zaprzyjaźnił się z Bolesławem Prusem i spotkał młodą, pełną uroku wdowę, Oktawię Rodkiewiczową.

Państwo Żeromscy spędzili w Szwajcarii cztary lata. Stefan powoli zyskiwał sobie uznanie jako pisarz. Tymczasem jednak życie nie szczędziło mu ciosów - gruźlica zmuszała di ciągłych wyjazdów, a zaangażowanie w działalność rewolucyjną w 1905 roku zaowocowało prześladowaniami ze strony carskiej ochrany. Skomplikowały się także sprawy osobiste pisarza - po dwodziestu latach małżeństwa opuścił Oktawię i ożenił się po raz drugi. Dręczyły go jednak wyrzuty sumienia z powodu syna, Adasia, który bardzo przeżył rozstanie rodziców, a w sześć lat później, w wieku dziewiętnastu lat, umarł na gruźlicę.

W 1918 roku Polska odzyskała niepodległość, wkrótce Żeromski osiadł na stałe w Warszawie. Był słwany, popularny, tworzył, pod koniec życia otrzymał przywilej zamieszkania na Zamku Królewskim. Ale nawet ostatnie dni nie upłynęły mu spokojnie - prawicowa prasa nie mogła mu darować rewolucyjnej wymowy ostatniej powieści - Przedwiośnia.

KALENDARIUM
14 pqździernika 1864 - w Strawczynie urodził się Stanisław Żeromski, syn Józefy i Wincentego Żeromskich
1873 - początek nauki w szkole elementarnej w Psarach
1874-1886 - nauka w kieleckim gimnazjum
1879 - śmierć matki
1883 - śmierć ojca
1886-1888 - nauka w warszawskiej Szkole Weterynaryjnej
1890 - wyjazd na posadę do Nałęczowa
1892 - ślub z Oktawią Rodkiewiczową
1892-1896 - bibliotekarz w Muzeum Polskim w Raperswilu
1897 - Syzyfowe prace
1899 - przyjście na świat syna - Adama; Ludzie bezdomni
1902 - podróż do Włoch i na Korsykę
1904 - Popioły
1905 - przeprowadzka do Nałęczowa
1912 - po rozstaniu z Oktawią ślub z Anną Zawadzką, malarką
1913 - przyjście na świat córki - Moniki
1918 - śmierć Adasia
1919 - przeprowadzka na stałe do Warszawy
1924 - Przedwiośnie
20 listopada 1925 - śmierć pisarza w mieszkaniu na Zamku Królewskim w Warszawie