Biografia Potockiego to modelowy los XVII-wiecznego szlachcica. Składają się na nią zarówno lata żołnierki, jak i czas gospodarowania na roli. Jako dwudziestosiedmioletni szlachcic osiadł w swych rodowych dobrach wraz ze świeżo zaślubioną Katarzyną Morsztynówną i oddał się zajęciom typowym dla ziemianina. Nie był to jednak czas sielanki. Wkrótce Potocki musiał wyjechać na wojnę - najpierw pod Beresteczko (1651), następnie walczył przeciwko Szwedom i wojskom Rakoczego. Jego majątek dwukroynie uległ zniszczeniu - m.in. podczas rokoszu Lubomirskiego. Spotkało go także szereg bolesnych ciosów w życiu rodzinnym: śmierć ukoczanej małżonki, a także śmierć u progu młodości trójki dzieci: Stefana, Zofii i Jerzego. Śladem ojcowskiego bólu są poświęcone każdemu z nich utwory poetyckie, przeniknięte cierpieniem i poczuciem nieustannego trudu zmagania się z kruchością życia.

Podczs swegoziemiańskiego żywota zyskał sobie Potocki szacunek okolicznej szlachty, pełnił liczne urzędy ziemskie, lecz nie do końca mógł się odnaleźć w sąsiedzkich układach, był bowiem arianinem w katolickiej Polsce. Uchwała sejmowa z 1658 roku postawiła go w sytuacji dramatycznego wyboru między dwoma najcenniejszymi nań wartościami. Mógł albo zachowiać wiarę, swoje ariańskie przekonania i przyjąć los tułacza, wyrzec się majątku i stracić szlachestwo, albo przejść na katolicyzm, utrzymując w zamian wszystkie dotychczasowe przywileje. Potocki wybrał to drugie. Nie była to decyzja łatwa, gdyż arianizm "odziedziczony" po przodkach, był dla niego sposobem widzenia świata. Nic dziwnego więc, że mimo iż formalnie wyparł się swojej wiary, to pozostał wierny surowej ariańskiej moralności. Był także niezwykle wyczulony na społeczną niesprawiedliwość, nawet jeśli mieściła się ona w granicach prawa. Nie chciał zaakceptować sytuacji, w której sarmackie cnoty przodków stają się już tylko mitem, tak jak to obserwował w otaczającej rzeczywistości.

Potocki, co jest typowe dla XVII-wiecznego szlachcica, nie ukończył żadnych szkół. Był jednak zagorzałym czytelnikiem literatury łacińskiej i polskiej. Bardzo dużo pisał. Mówi się, że "myślał wierszami". Pozostały po nim tysiące utworów (według Miłosza - ponad 300 tysięcy wersów), zebranych głównie w dwóch tomach: Ogród fraszek i Moralia. Ukazały się one drukiem dopiero w XIX i XX wieku. Swoim współczesnym był więc niemal nie znany jako twórca. Największym jego poetyckim przedsięwzięciem była Transakcja wojny chocimskiej - jeden z nielicznych w polskiej literaturze eposów.

Był Potocki jednym z trzech wybitnych polskich barokowych piewców sarmackiego świata, obok Wespazjana Kochowskiego i Jana Chryzostoma Paska. Jako jedyny jednakże do swojego obrazu dołączył także krytyczną refleksję. Świadczą o tym już same tytuły wierszy, takie jak : Nierządem Polska stoi czy Zbytki polskie

KALENDARIUM
ok. 1621 - Wacław Potocki przychodzi na świat w Woli Łużańskiej pod Bieczem, w rodzinie o ariańskich tradycjach
1648 - ślub z Krystyną Morsztynówną, życie we wsi Łosie
1651-1661 - służba wojskowa, wyprawy wojenne (w tym czasie małżonka rodzi mu troje dzieci)
po roku 1658 - śmierć wszystkich najbliższych: żony trójki dzieci, dwójki wnuków
1666 - rabunkowy najazd na rodzinną posiadłość poety
1670 - powstanie Transakcji wojny chocimskiej (wydane dopiero w 1850, autorstwo przypisano niesłusznie Andrzejowi Lipskiemu)
początek lipca 1696 - śmierć poety
1907 - wydanie Ogrodu fraszek (pełny tytuł liczy aż 29 wersów) przez Aleksandra Brucknera. odkrywcę Potockiego
1915-1918 - wydanie Moraliów