A. Standardy wymagań z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeń:

1. czyta teksty kultury (w tym źródła historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej człowieka, podlegające odczytywaniu i interpretacji, zwłaszcza teksty kultury należące do polskiego dziedzictwa kulturowego - na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym,
    
2. interpretuje teksty kultury, uwzględniając intencje nadawcy, odróżnia fakty od opinii, prawdę historyczną od fikcji, dostrzega perswazję, manipulację, wartościowanie,
    
3. wyszukuje informacje zawarte w różnych tekstach kultury, w szczególności w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,
    
4. dostrzega w odczytywanych tekstach środki wyrazu i określa ich funkcje - dostrzega środki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzieł sztuki plastycznej i muzyki,
    
5. odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i świata - odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i życiu społecznym,
    
6. dostrzega i analizuje konteksty niezbędne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada się na ich temat oraz wyjaśnia zależności między różnymi rodzajami tekstów kultury (plastyką, muzyką, literaturą),


7. dostrzega wartości wpisane w teksty kultury.
   
   

1. buduje wypowiedzi poprawne pod względem językowym i stylistycznym, w następujących formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reportaż, artykuł, wywiad, ogłoszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pamiętnik,



2. posługuje się kategoriami i pojęciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ścieżek edukacyjnych,



3. tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,



4. na i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod względem logicznym i składniowym,



5. formułuje, porządkuje i wartościuje argumenty uzasadniające stanowisko własne lub cudze,



6. analizuje, porównuje, porządkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,



7. dokonuje celowych operacji na tekście: streszcza, rozwija, przekształca stylistycznie,



8. wypowiada się na temat związków między kulturą rodzimą a innymi kręgami kulturowymi, w tym komentuje powiązania, zwłaszcza między kulturą polską a śródziemnomorską, oraz określa te powiązania w różnych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, życiu codziennym, w odniesieniu do przeszłości i w czasach obecnych,
   
   
9. formułuje problemy, podaje sposoby ich rozwiązania, wyciąga wnioski, wypowiada się na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.
   
   

1. stosuje terminy i pojęcia matematyczno-przyrodnicze:
   
   a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których występują terminy i pojęcia matematyczno-przyrodnicze, np. w podręcznikach, w prasie,
   
   b) wybiera odpowiednie terminy i pojęcia do opisu zjawisk, właściwości, zachowań, obiektów i organizmów,
   
   c) stosuje terminy dotyczące racjonalnego użytkowania środowiska,



2. wykonuje obliczenia w różnych sytuacjach praktycznych:
   
   a) stosuje w praktyce własności działań,
   
   b) operuje procentami,
   
   c) posługuje się przybliżeniami,
   
   d) posługuje się jednostkami miar,



3. posługuje się własnościami figur:
   
   a) dostrzega kształty figur geometrycznych w otaczającej rzeczywistości,
   
   b) oblicza miary figur płaskich i przestrzennych,
   
   c) wykorzystuje własności miar.

1. odczytuje informacje przedstawione w formie:
   
   a) tekstu,
   
   b) mapy,
   
   c) tabeli,
   
   d) wykresu,
   
   e) rysunku,
   
   f) schematu,
   
   g) fotografii,



2. operuje informacją:
   
   a) selekcjonuje informacje,
   
   b) porównuje informacje,
   
   c) analizuje informacje,
   
   d) przetwarza informacje,
   
   e) interpretuje informacje,
   
   f) czytelnie prezentuje informacje,
   
   g) wykorzystuje informacje w praktyce.

1. wskazuje prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów:
   
   a) wyodrębnia z kontekstu dane zjawisko,
   
   b) określa warunki jego występowania,
   
   c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
   
   d) wykorzystuje zasady i prawa do objaśniania zjawisk,



2. posługuje się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych:
   
   a) zapisuje wielkości za pomocą symboli,
   
   b) zapisuje wielkości za pomocą wyrażeń algebraicznych,
   
   c) przekształca wyrażenia algebraiczne,
   
   d) zapisuje związki i procesy w postaci równań i nierówności,



3. posługuje się funkcjami:
   
   a) wskazuje zależności funkcyjne,
   
   b) opisuje funkcje za pomocą wzorów, wykresów i tabel,
   
   c) analizuje funkcje przedstawione w różnej postaci i wyciąga wnioski,



4. stosuje zintegrowaną wiedzę do objaśniania zjawisk przyrodniczych:
   
   a) łączy zdarzenia w ciągi przemian,
   
   b) wskazuje współczesne zagrożenia dla zdrowia człowieka i środowiska przyrodniczego,
   
   c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdziałania współczesnym zagrożeniom cywilizacyjnym,
   
   d) potrafi umiejscowić sytuacje dotyczące środowiska przyrodniczego w szerszym kontekście społecznym.

1. stosuje techniki twórczego rozwiązywania problemów:
   
   a) formułuje i sprawdza hipotezy,
   
   b) kojarzy różnorodne fakty, obserwacje, wyniki doświadczeń i wyciąga wnioski,



2. analizuje sytuację problemową:
   
   a) dostrzega i formułuje problem,
   
   b) określa wartości dane i szukane (określa cel),



3. tworzy modele sytuacji problemowej:
   
   a) wyróżnia istotne wielkości i cechy sytuacji problemowej,
   
   b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,



4. tworzy i realizuje plan rozwiązania:
   
   a) rozwiązuje równania i nierówności stanowiące model problemu,
   
   b) układa i wykonuje procedury osiągania celu,



5. opracowuje wyniki:
   
   a) ocenia wyniki,
   
   b) interpretuje wyniki,
   
   c) przedstawia wyniki.